ÇEVİRİ ÜZERİNE NOTLAR Çeviri güçlüklerle dolu bir uğraştır; kimi kuramcılar çevirinin olanaksızlığını bile ileri sürmüşledir. Gerçekten iyi çevirilerin azlığı ve şiir gibi yazın türlerinin çevrilmesin-deki güçlükler bu düşünceyi destekler niteliktedir. Ne var ki bütün güçlüklerine karşın çeviri yapılmaktadır ve az da olsa başarılı çeviri örnekleri vardır. Çeviri iki (kaynak ve erek) dil arasında bir eşdeğerlik kurma sorunu olarak tanımlanmaktadır. Bu eşdeğerliğin niteliğinin anlaşılması çevirinin anlaşılmasını kolaylaştırabilir. Kimi benzerlikler olsa bile diller arasında (akraba diller arasında bile) yapısal bir eşdeğerlikten söz edilemez. Açıkçası bir dilde bir sözcükle anlatılan bir olgu başka bir dilde bir söz öbeği ya da bir cümlecikle anlatılabilir. (Örn. the baby who is crying: ağlayan bebek) ya da sözgelimi belli bir dilbilgisi ulamı için bir dilde tek bir biçim varken (örn. -ebil) öteki dilde birden çok biçim bulunabilir, (örn. can, may, might vb.) Öyleyse yapısal eşdeğerlikten çok anlam eşdeğerliğinden söz etmek daha uygun olabilir. Ancak bu da yetmez. İki dilin birimleri arasında kullanım (ya da işlev) eşdeğerliği de kurulmuş olmalıdır. Bu bakımdan kullanım bağlamının bilinmesi önem taşır. Bilim metinleri gündelik dille aktarılmayacağı gibi, gündelik konuşma metinlerinin yazın dili biçimiyle çevrilmesi de gülünç olur. Bu nedenledir ki iyi çevirmenler genellikle çalışmalarını belli bir yazar, belli bir tür ya da belli bir konuyla sınırlama eğilimindedirler. Bu genel belirlemelerden sonra Türkçe-İngilizce çevirilerdeki kimi sorunlara değinebiliriz. (Bu sorunlar oldukça çok boyutludur, ilerdeki bölümlerde yeri geldikçe ayrıntılı açıklamalar yapılacaktır.) Genel sorunlar İngilizce ve Türkçe’nin iki ayrı dil ailesine bağlı olmasından kaynaklanan yapı ve anlatım sorunlarıdır. (Bilindiği gibi İngilizce Hint-Avrupa kökenli bir dildir, Türkçe ise Altay dilleri ailesindendir. Öte yandan günümüzde dillerin evrensel özellikleri üzerinde önemle durulmaktadır. Çeviri yapılabilmesi de büyük ölçüde bu özelliklerle açıklanmaktadır.) Temeldeki bu ayrılık en belirgin biçimde iki dilin tümce kuruluşuna yansımıştır. Türkçe tümceler ilke olarak özne-nesne-yüklem (SOV) düzeninde yapılandıkları halde İngilizce tümceler özne-yüklem-nesne (SVO) düzenindedir. Bunun sonucu çeviriye ilk başlayan öğrencide I go to school (okula giderim) tümcesi yerine Türkçe yapılanmaya uygun olarak I to school go / I am to school going türünden çeviri örneklerine rastlanmaktadır. Çeviri yapan öğrenciye öncelikle bu temel ayrıntının sezdirilmesi gerekir.
file:///C:/Users/vista/Documents/Downloads/www.ingilizcecin.com_5235853.pdf